Organogram van een Protestantse gemeente

hoe het er – volgens mij beter – ook uit zou kunnen zien

Het organogram van de Protestantse Kerk heeft de piramidevorm. Dat doet geen recht aan hoe de organisatie in werkelijkheid werkt. Ik geef je – hierboven – het alternatief.

Een andere kijk op de organisatie

Een organogram. Ik hou ervan. Het geeft in één keer een beeld van hoe een organisatie is opgebouwd. Ze zien er vaak uit als een piramide. Bovenaan het hoogste orgaan en dat vertakt dan naar onderliggende organen.

De kerk staat niet tússen God en mensen!

Ik verbaas mij over de organisatieschema’s van Protestantse Kerken. Opgevoed als rechtgeaard calvinist leerde ik altijd dat de Protestantse Kerken kerken zijn waar het ‘ambt aller gelovigen’ het belangrijkste is. In tegenstelling tot de Rooms Katholieke Kerk – waar de paus de vertegenwoordiger van Christus op aarde is. De RK kerk wordt van bovenaf georganiseerd. De Protestantse Gemeenten niet.

Protestanten vinden dat iedereen zijn eigen persoonlijke relatie met God kan hebben. Zonder tussenkomst van wie dan ook. Hooguit door de mens Jezus die ons inspireert.  Om die relatie met God te onderhouden kan de kerk een belangrijke rol spelen. De kerk kan een hulpmiddel zijn om de relatie met God te ontdekken, te voeden en te onderhouden. Maar de kerk staat niet tússen God en mensen.

De kerk is georganiseerd om die taak zo goed mogelijk uit te voeren. Het organogram brengt de structuur van de kerkelijke organisatie helder in beeld.

Alleen zie ik daar een contradictie in beeld!

organogram van de Protestantse Kerk in Nederland

Het piramidemodel van het organogram suggereert dat ook de Protestantse Kerk van bovenaf aangestuurd wordt! Da’s eigenlijk in tegenspraak met hoe het in werkelijkheid. Afzonderlijke protestante gemeenten zijn behoorlijk autonoom. Ze kunnen hun eigen richting kiezen. Ze kunnen eigen accenten leggen. Een generale synode heeft daar niet alles in te zeggen.

De Protestantse Kerk is geen topdown-organisatie

Voor een jeugdwerkorganisatie maakte ik eens een alternatief organogram. Tegendraads. Het keert de boel om. Dat ligt mij wel. 😉 Maar het geeft wel beter weer hoe de kerk echt in elkaar steekt.

God bovenaan

Ik waag het om God in het organisatieschema van een kerk te plaatsen. Bovenaan. Waarom ook niet? In elke visie en missie van een kerk wordt God genoemd. Hij hoort dus bij de organisatie!

Daaronder zien we allerlei mensen, niet toevallig in verschillende kleuren. Die mensen staan in relatie tot God. Sommigen zitten binnen de cirkel van een Protestantse Gemeente, anderen niet. Ze nemen deel aan activiteiten; een kerkdienst, catechese, ouderensoos of wat dan ook.

In het plaatje van deze kerk zien we verschillende taakgroepen. Dat kan pastoraat zijn, kerkrentmeesters, ouderen, jeugd of het werkteam met predikanten en pastoraal werkers. Mensen werken mee in de taakgroepen. De taakgroepen zijn vertegenwoordigd in de kerkenraad. Dat alles is weer vertegenwoordigd in de Algemene Kerkenraad. De hele gemeente maakt deel uit van een classis. Die vervolgens weer van de synode.

Hoe dieper een orgaan in het plaatje staat hoe dienstbaarder het is. Een ambt bekleden betekent niet dat je hoger in de organisatie staat. Je hebt het – in die zin – niet voor het zeggen. Je bent dienstbaar aan de gemeente die bestaat uit die verschillende mensen.

Verschillende organen reflecteren de inspiratie van God naar mensen

Allerlei organen houden de organisatie in stand. Hun taak is reflecteren en inspireren. Ze reflecteren de inspiratie van God weer naar boven, naar taakgroepen en naar individuele mensen. In en buiten de kerkelijke gemeente.

Dit plaatje geeft een beter beeld van hoe de organisatie eigenlijk is opgebouwd. Van bovenaf. Door God. Door mensen. De organisatie ondersteunt de gemeenschap en is dienstverlenend.